ಕುಂಚಿಟಿಗ ಕುಲ ದೇವತೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆ: ಏನಿದು ಶ್ರೀಕಣಿವೆ ಮಾರಮ್ಮನ ‘ಸೆಳೆ’ ವೈಭವ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ನ್ಯೂಸ್, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ:
“ಭಕ್ತರ ಬಳಿಗೆ ಭಗವಂತ” ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯಂತೆ, ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆ ಶ್ರೀ ಕಣಿವೆ ಮಾರಮ್ಮ ದೇವಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಿರಿಯೂರು, ಹೊಸದುರ್ಗ ಹಾಗೂ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ಭಾಗದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಬಿಡುವಿನ ನಂತರ ದೇವಿಯು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಭಕ್ತರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಏನಿದು ‘ಸೆಳೆ’ ಪದ್ಧತಿ?:
ಜಾನಪದ ಸೊಗಡಿನ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸೆಳೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ, ದೇವಿಯ ಅಪ್ಪಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೊರಬಂದ ದೇವಿಯು ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ, ಭಕ್ತರ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿಶೇಷ. ಒಮ್ಮೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬಂದ ದೇವಿಯು ಮತ್ತೆ ವಾಪಸ್ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಸೇರುವುದು ಜಾತ್ರೆಯ ಮುನ್ನ ನಡೆಯುವ ‘ಮದಲಿಂಗಿತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ’ದ ದಿನದಂದೇ.
ಬರಿಗಾಲಿನ ಯಾತ್ರೆ: ಭಕ್ತಿಯ ನಡಿಗೆ
ಕಣಿವೆ ಮಾರಮ್ಮನ ಈ ಯಾತ್ರೆಯ ಕೆಲವು ರೋಚಕ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ವಾಹನ ನಿಷೇಧ: ದೇವಿಯನ್ನು ಒಂದು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಯಾವುದೇ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ದೇವಿಯ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ದೇವಗಣಗಳ ಸಾಥ್: ಸೆಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಮ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತಂಗೆಮ್ಮ, ಸಣ್ಣಮ್ಮ, ತಳೇದಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ.
ಕೈವಾಡದವರ ತಂಡ: ದೇವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಉರುಮೆ, ಪಂಜು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಸುಮಾರು 30 ಜನರ ತಂಡ (ಕೈವಾಡದವರು) ದೇವಿಯ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಂಡದ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಆಯಾ ಗ್ರಾಮದ ಭಕ್ತರೇ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ:
ಪ್ರಸ್ತುತ ಗುಡಿಹಳ್ಳಿ, ಗೌನಹಳ್ಳಿ, ಕೊಳಾಳು, ತೇಕಲವಟ್ಟಿ, ನಾಕೀಕೆರೆ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಸಂಚಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10 ರಿಂದ 50 ಮನೆಗಳವರೆಗೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತರು ಸಡಗರದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಂಚಿಟಿಗ, ಕುಂಚಿಟಿಗ ಒಕ್ಕಲಿಗ ಮತ್ತು ಕುಂಚಿಟಿಗ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದ ‘ಹುಳಿಯಾರರು’ ಹಾಗೂ ‘ಅಂಡೇನವರು’ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇವರ ಒಕ್ಕಲುಗಳ ಮನೆಗೆ ದೇವಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ವಿಶೇಷ.
“ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಸಾಗರದ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ ಸಾಕು, ನಮ್ಮ ಜನ್ಮ ಪಾವನ” ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಹಿರಿಯರು ಸ್ಮರಿಸುವಂತೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಈ ಸೆಳೆ ಯಾತ್ರೆಯು ಕೇವಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಮಧುಗಿರಿ, ಶಿರಾ, ಗುಬ್ಬಿ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಕದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದವರೆಗೂ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಜಾತ್ರೆಗೆ ಮುನ್ನ ಮರುಪ್ರವೇಶ:
ದೇವಿಯ ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಸುಮಾರು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಮುಹೂರ್ತ ನಿಗದಿಯಾದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ದೇವಿ ಮರಳಿ ಮಾರಿಕಣಿವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಭಕ್ತರ ಕರೆಯೋಲೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ತಾಯಿ ಮನೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಲಿದ್ದಾಳೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ ಪಟ್ಟಿ:
ದೇವತೆ: ಶ್ರೀ ಕಣಿವೆ ಮಾರಮ್ಮ (ವಿ.ವಿ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯದ ರಕ್ಷಕಿ).
ವಿಶೇಷತೆ: ‘ಸೆಳೆ’ (ದೇವಿಯ ಗ್ರಾಮ ಸಂಚಾರ).
ನಿಯಮ: ಕಡ್ಡಾಯ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ, ಜಾತ್ರೆಯವರೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳುವಂತಿಲ್ಲ.ಪ್ರದೇಶ: ಹಿರಿಯೂರು, ಹೊಸದುರ್ಗ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳು.
