ಧಾರವಾಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಬದುಕು: ಗುಡುಗಿದರೆ ವಿಧಾನಸೌಧವೇ ನಡುಗುವುದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ಯಾನಗರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಧಾರವಾಡ ಇಂದಿಗೂ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ದೀಪವಾಗಿರುವ ನೆಲ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸುವಾಸನೆ, ಸಂಗೀತದ ಮಧುರತೆ, ಚಿಂತನೆಯ ಗಂಭೀರತೆ, ಈ ಮೂರೂ ಗುಣಗಳು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು ನೀಡಿವೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಕಥೆಗಳು ಧಾರವಾಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಬದುಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿವೆ. ಆ ಕಥೆಗಳು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುರಂತಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯ ಹೋರಾಟ, ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಯ ಸಂಕಲನ.
“ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶಕ್ತಿ ಗುಡುಗಿದರೆ ವಿಧಾನಸೌಧವೇ ನಡುಗುವುದು” ಎಂಬ ನುಡಿ ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ ಅದು ಇತಿಹಾಸದ ಪಾಠ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಕಾಲೇಜಿನ ಆವರಣದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲದು ಅದು ಸಮಾಜದ ನಾಡಿಯನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಧಾರವಾಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತಿರುವ ನೋವುಗಳು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಅಸಮಾಧಾನಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಅವು ನಾಳೆ ದೊಡ್ಡ ಚಳುವಳಿಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
ತ್ಯಾಗದ ಮೌನಗಾಥೆ:
ಮೊದಲ ಕಥೆ ಒಬ್ಬ ತಂದೆಯ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಹಣವನ್ನು ಮಗನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ತಂದೆ. ವೈದ್ಯರು ತಡಮಾಡಬೇಡಿ ಎಂದರೂ, ಆತ ತನ್ನ ನೋವನ್ನು ಮರೆತು ಮಗನ ಪುಸ್ತಕ, ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಶುಲ್ಕ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಫೀಸ್ಗೆ ಹಣ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. “ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥ” ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಆತ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ವರದಿ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಘಟನೆ ನಿಜವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ರೂಪಕವಾಗಿರಲಿ, ಅದರ ಒಳಗಿರುವ ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅದುವೇ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಬಡತನದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ದಾರಿ ಎಂದು ನಂಬಿದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ. “ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ತ್ಯಾಗವೇ ಮಗನ ಸಾಧನೆಯ ಬುನಾದಿ” ಎನ್ನುವ ನುಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಧಾರವಾಡದಂತಹ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಬರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ, ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮನೆಗಳಿಂದ, ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮನೆಗಳಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಸ್ತಕವೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ಶುಲ್ಕವೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ದಿನವೂ ಒಂದು ಹೋರಾಟ.
ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ: ಖಾಲಿ ಭರವಸೆಗಳು
ಎರಡನೇ ಕಥೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಟುವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಓದಿ, ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಆತ, ಉದ್ಯೋಗ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ಗಳ ವಿಳಂಬದಿಂದ ನಿರಾಶನಾಗುತ್ತಾನೆ. “ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಮಾಡೋದೇನು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಊರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಮನೆಗೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ತಿಳಿಯುವುದು ಏನೆಂದರೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ಕುಟುಂಬವೇ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ನಡುವಿನ ಅಂತರದ ಸಂಕೇತ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಪಡೆದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಓದಲು ಕಳುಹಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪದವಿ ನಂತರ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಆ ಸಾಲ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ಬೆಟ್ಟದಷ್ಟು ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆ. “ಸಾಲದ ಬೆಟ್ಟ ಏರಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ನುಡಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.
ಧಾರವಾಡದ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ವಾಸ್ತವಿಕೆ:
ಧಾರವಾಡವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯರನ್ನು ನೀಡಿದ ನೆಲ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ಅವರಂತಹ ಮಹಾಕವಿಗಳು ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಹೆಮ್ಮೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿದೆ.
ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ವೆಚ್ಚ, ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಶುಲ್ಕದ ಏರಿಕೆ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬೆಲೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿವೆ. “ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದರೂ ಕಷ್ಟ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ಕುಟುಂಬದ ಕನಸುಗಳ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತ ಯೋಧ
ಧಾರವಾಡದ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ಇಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ತಾಯಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಮನೆಯ ಸಾಲದ ಚಿಂತನೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇವೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದಿನಾಂಕ ಪ್ರಕಟವಾಗದಾಗ ಅವನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ಗಳು ವಿಳಂಬವಾದಾಗ ಅವನ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಬಿರುಕು ಬೀಳುತ್ತದೆ.
“ಕಷ್ಟಪಟ್ಟವನೇ ಕಷ್ಟದ ಬೆಲೆ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ” ಎನ್ನುವ ನುಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಬದುಕಿನ ಸಾರ. ಆದರೆ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಫಲ ಸಿಗಬೇಕು. ಫಲವಿಲ್ಲದ ಕಷ್ಟ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ನಿರಾಶೆ ಒಂದೇ ದಿನ ಅಸಮಾಧಾನವಾಗಿ, ಅಸಮಾಧಾನ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ “ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶಕ್ತಿ ಗುಡುಗಿದರೆ ವಿಧಾನಸೌಧವೇ ನಡುಗುವುದು” ಎಂಬ ನುಡಿ ಇತಿಹಾಸದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಘಂಟೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ:
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಭರ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಬಾರದು. ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉದ್ಯಮಿತ್ವ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದ ನೀತಿಗಳು ಅಗತ್ಯ.
ಧಾರವಾಡದಂತಹ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನೆರವು ಯೋಜನೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಿಗಬೇಕು. “ನೀತಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವೇ ನಿರಾಶೆಯ ಬೀಜ” ಎಂಬ ನುಡಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮಾಜದ ಪಾತ್ರ: ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ:
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಿಕ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜಾಲಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಇವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಹಾಯ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು, ಪುಸ್ತಕ ಸಹಾಯ, ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಮಾದರಿಗಳು ಅಗತ್ಯ. “ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ನುಡಿ ಸಮಾಜದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಬೇಕು.
ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ:
ನಿರಂತರ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲ, ಉದ್ಯೋಗ ಇಲ್ಲ, ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯ.
“ಮನಸ್ಸು ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ದಾರಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುವ ನುಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸಬೇಕು.
ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಘಂಟೆ:
ಧಾರವಾಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಬದುಕಿನ ಈ ಎರಡು ಕಥೆಗಳು ಸಮಾಜದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿವೆ. ಅವು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲ; ಅವು ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಂಕೇತಗಳು.
ವಿದ್ಯಾನಗರಿಯ ಬೆಳಕು ಮಂಕಾಗಬಾರದು. ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಿಸಬೇಕು. ಯಾವ ತಂದೆಯೂ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬಾರದು; ಯಾವ ಕುಟುಂಬವೂ ಸಾಲದ ಭಾರದಿಂದ ಊರು ಬಿಡಬಾರದು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಭವಿಷ್ಯ ಅಡಗಿದೆ. ಆ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶಕ್ತಿ ಗುಡುಗಿದರೆ ವಿಧಾನಸೌಧವೇ ನಡುಗುವುದು.
ಈ ನುಡಿ ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನಾಳೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಎಂದು ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆ.
ಲೇಖನ: ಚಂದನ್ ಅವಂಟಿ, ಇಡ್ಲೂರ್, ಯಾದಗಿರಿ.
