“ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮುಖವಾಡದ ಹಿಂದೆ: ನಗ್ನ ಸತ್ಯದ ಅನಾವರಣ”
ಚುನಾವಣೆ ಎಂದರೆ ಜನತಂತ್ರದ ಹಬ್ಬ ಎಂದು ನಾವು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಈ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು ಹಬ್ಬವೋ ಅಥವಾ ಹಣದ ಹೋರಾಟವೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಚುನಾವಣೆ ಘೋಷಣೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಭಾರತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಮಾದರಿ ಆಚಾರ ಸಂಹಿತೆ (Model Code of Conduct) ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ಪೋಸ್ಟ್ಗಳು, ವಾಹನ ತಪಾಸಣೆ, ಅಕ್ರಮ ಹಣ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ಸಾಗಣೆ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳ ನಿಯೋಜನೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾದ ನಿಯಮಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಳಗಡೆ ನಡೆಯುವ ಆಟವೇ ಬೇರೆ. ಕಾನೂನುಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಇದ್ದರೆ, ವಾಸ್ತವಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ವೆಚ್ಚ ಮಿತಿಯು ಕೇವಲ ಕಾಗದದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಹೊಸದೇನಲ್ಲ.
ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಒಂದು ಮಿತಿ ನಿಗದಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವೆಚ್ಚಗಳು ಆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟು ಮೀರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಹಿರಂಗ ರಹಸ್ಯ. ಕೆಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಹಣ ಹರಿದು ಹೋಗುವುದು, ಮತದಾರರಿಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಹಣ ಹಂಚಿಕೆ, ಭರ್ಜರಿ ಸಭೆಗಳು, ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ:
ಇಷ್ಟು ಕಠಿಣ ತಪಾಸಣೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಈ ಹಣ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಯಾರೂ ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸುವವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತು—ಆದರೂ “ನಗ್ನ ಸತ್ಯ” ಎಂದಿಗೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿ, ಆದಾಯ, ಬಾಕಿ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಿಚಾರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಾಹಿತಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಈಗಲೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಜನತಂತ್ರದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮವೇನು?
ರಾಜಕೀಯವು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ಬೃಹತ್ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಹೂಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಜನಮನದ ನಂಬಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಆಡಳಿತದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೂ, ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟ.
ನಗ್ನ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಹೊರಗಿನ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು, ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಜಾಗೃತ ಮತದಾರನೇ ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಬಲ್ಲನು.
ಕೊನೆಗೆ, ಜನತಂತ್ರದ ಶಕ್ತಿ ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅವರ ಮತದ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ.......
ಲೇಖನ-ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಕೆ ಟಿ, ಬೆಂಗಳೂರು.
