ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ನ್ಯೂಸ್, ಮೈಸೂರು:
ಭಾರತದ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೇವಲ ಸಂತೋಷದ ಸಂಭ್ರಮವಲ್ಲ. ಅವು ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳ ಪವಿತ್ರ ಸಮ್ಮಿಲನ. ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬಗಳು ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ, ಕರುಣೆ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಬ್ಬದ ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಆಡಂಬರದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಭಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಸತ್ಕಾರ್ಯದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ.
ಗೌರಿ, ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದ ಆಗಮನ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಸದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಪೂಜೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ, ಅಂಗಳದ ರಂಗೋಲಿ, ಕಡುಬು ಮತ್ತು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಪರಿಮಳ, ಬಂಧುಬಳಗದ ಭೇಟಿ, ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ಸಾಹ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹಬ್ಬದ ಸೊಬಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವು ಪೂಜೆ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗ ಬಾರದು. ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ಹಬ್ಬ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಬೇಕು. ಈ ಬಾರಿಯ ಗೌರಿ, ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬವು ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಿ.
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಹಬ್ಬವನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳು ವ ಮೊದಲು ಮನೆ, ಅಂಗಳ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಕೇವಲ ಕಸವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ರುವ ಅಶುಚಿತ್ವವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ಹೊಸತನವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿನವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಇದ್ದು, ಅದರಾಚೆಗೆ ಕಸದ ರಾಶಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆ ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀದಿ, ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ಕೆರೆ, ನದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಮೂಲಗಳೂ ನಮ್ಮದೇ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಮೂಡಬೇಕು.
ಗೌರಿ, ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದಲೇ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಹೆಜ್ಜೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕರಗದ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾನಿಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವ ವಿವೇಕ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೇ ಆಗಿದೆ.
ಮೂರ್ತಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಗತ್ಯ. ಕೆರೆ, ನದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಮೂಲಗಳು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಆಧಾರ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸೇರುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಲ್ಪಿಸಿರುವ ಸೂಕ್ತ ವಿಸರ್ಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಹೂವು, ಎಲೆ, ಹಣ್ಣು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಎಸೆಯದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಭಾರವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಹಬ್ಬದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಸರಳತೆಯ ಸೊಗಸನ್ನು ಮರಳಿ ತರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹೂವುಗಳು, ಥರ್ಮಾಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಏಕಬಳಕೆಯ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಅವು ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅದರ ಬದಲು ಬಟ್ಟೆ, ಕಾಗದ, ಹೂವು, ಎಲೆ, ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಹಬ್ಬದ ಸೌಂದರ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಸೊಬಗು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿರಬಾರದು.
ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಆಹಾರದ ಸಂಭ್ರಮವೂ ಹೌದು. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ತಿಂಡಿ, ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಊಟ ತಯಾರಿಸಿ ಬಂಧುಗಳು ಹಾಗೂ ನೆರೆಹೊರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊ ಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಗಸು. ಆದರೆ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಿ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಒಂದು ತುತ್ತಿನ ಹಿಂದೆ ರೈತನ ಶ್ರಮವಿದೆ, ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯಿದೆ, ಭೂಮಿಯ ಕೊಡುಗೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವವರ ಪರಿಶ್ರಮವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನ್ನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು. ಉಳಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಹಂಚಬೇಕು.
ಹಬ್ಬದ ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದದ ಮಿತಿಯನ್ನೂ ಮರೆಯಬಾರದು. ಅತಿಯಾದ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ, ಪಟಾಕಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಹಿರಿಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಅನಾರೋ ಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಬಹು ದು. ಪಕ್ಷಿ–ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನೆಮ್ಮದಿಯ ನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಂಕಟವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಂಸ್ಕಾರ.
ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಬೇಕು. ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿಸಬಹುದು. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ನೀರನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ ಹಾಕದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯುವಕರು, ಸಂಘ–ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಬ್ಬದ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು, ಹಸಿ ಮತ್ತು ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಭ್ರಮವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು.
ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಮನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಲಿ
ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಿ
ಗೌರಿ,ಗಣೇಶರ ಕೃಪೆ ಮನೆಮನೆಗೂ ಹರಡಲಿ
ನಿರ್ಮಲ ಪರಿಸರದ ನಗು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಉಳಿಯಲಿ.
ಗೌರಿ, ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬವು ನಮಗೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿವೇಕ ಎರಡನ್ನೂ ಕಲಿಸಲಿ. ಗಣೇಶನನ್ನು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ನಾವು ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿವೇಕವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡದೆ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದ ಮರುದಿನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕಸದ ರಾಶಿ ಕಾಣಿಸದಂತೆ, ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತೇಲದಂತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಶುದ್ಧವಾಗದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.
ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳದ್ದು. ಆದರೆ ನಾವು ಉಳಿಸುವ ಸ್ವಚ್ಛ ಪರಿಸರದ ಫಲ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಸೋಣ. ಪರಿಸರವನ್ನು ಪೂಜೆಯಷ್ಟೇ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣೋಣ. ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಉಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು ಕಸದ ರಾಶಿಯಲ್ಲ, ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಸಂದೇಶ.
ಹಬ್ಬದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಅಲಂಕಾರದ ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ನಂತರವೂ ಉಳಿಯುವ ಒಳ್ಳೆಯತನದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಬೀದಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಜಲಮೂಲಗಳು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಹಸಿರಾಗಿರಲಿ. ಆಗ ಗೌರಿ,ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯಾಗದೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ನೀಡುವ ಸುಂದರ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಲೇಖನ: ಕಾಶಿಗೌ, ಸಾಹಿತಿ ,ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು, ಮೈಸೂರು.
